Jacob van maerlant

Biographie

Bibliographie

1. Historie van den Grale und Boek van Merline

   Date:	1261
   Forme:
   Langue:	Néerlandais
   Contenu:	Le Boek van Merline est la traduction du Merlin en prose attribué à Robert de Boron.
   Incipit:
   Explicit:

   Manuscrits
   Éditions modernes
   • Jacob van Maerlant Historie van den Grale und Boek van Merline, nach der Steinfurter Handschrift, éd. Timothy Sodmann, Köln, 1980.
   Études
   • Besamusca, Bart et Frank Brandsma, « Jacob de Maerlant, traducteur vigilant, et la valeur didactique de son Graal-Merlijn », Miscellanea mediaevalia. Mélanges offerts à Philippe Ménard, éd. Jean-Claude Faucon, Alain Labbé et Danielle Quéruel, Paris, Champion (Nouvelle bibliothèque du Moyen Âge, 46), 1998, t. 1, p. 121-131.

2. Naturen bloeme

   Date:	Vers 1270
   Forme:
   Langue:	Néerlandais
   Contenu:	Traduction du De naturis rerum de Thomas de Cantimpré.
   Incipit:
   Explicit:

   Manuscrits
   Éditions modernes
   • Jacob van Maerlant's Naturen bloeme, éd. E. Verwijs, Leiden, 1878 [réimpr.: Arnhem, 1980].
   • Corpus van Middelnederlandse teksten (tot en met het jaar 1300). Reeks II: Literaire handschriften. Deel 2: Der naturen bloeme, éd. M. Gysseling, 's-Gravenhage, 1981.
   Études
   • Berteloot, A. et D. Hellfaier, éd., Jacob van Maerlants Der naturen Bloeme und das Umfeld. Vorläufer – Redaktionen – Rezeption, Münster, 2001.

3. Spiegel historiael

   Date:	1283 à 1288
   Forme:	Environ 185000 vers rimés
   Langue:	Néerlandais
   Contenu:	Traduction du Speculum historiale de Vincent de Beauvais (livres II à IX et XXV à XXVII, ch. 34); traduction poursuivie et achevée par Philip Utenbroeke (livres X à XXIV) et Lodewijk van Velthem (livres XXVII, ch. 35, à XXXII)
   Incipit:
   Explicit:

   Manuscrits
   1. Tilburg, Universiteitsbibliotheek, Fragment 2a-b, 2/4 XIV
   2. Tilburg, Universiteitsbibliotheek, Fragment 3a-d, 1/2 XIV
   3. ...
   Fac-similé
   • Het Weense handschrift van de 'Tweede Partie' van de 'Spiegel Historiael'. Hs. Wenen, Österreichische Nationalbibliothek, 13.708 deel I - The Vienna Manuscript of the 'Second Part' of the 'Spiegel Historiael'. Ms. Vienna, Österreichische Nationalbibliothek, 13.708 Part I, København, ?? (Mediaeval Manuscripts from the Low Countries in Facsimile, 1), 1971.
   Éditions modernes
   • Spiegel Historiaal, of Rym-Spiegel; zynde de Nederlandsche Rym-Chronyk, van Lodewyk van Velthem, voor ruym 400 Jaaren in Dichtmaat gebracht [...], éd. I. Le Long, Amsterdam, 1727.
   • Spiegel historiael of Rijmkronijk van Jacob van Maerlant, éd. J. A. Clignett, J. Steenwinkel et J. H. Halbertsma, Leiden et Amsterdam, 1784-1849, 4 t.
   • Jacob van Maerlant's Spiegel Historiael, met de fragmenten der later toegevoegde gedeelten, bewerkt door Philip Utenbroeke en Lodewijc van Velthem, éd. M. De Vries et E. Verwijs, Leiden, 1863, 3 t.
   • Jacob van Maerlant's Spiegel Historiael. Tweede Partie, bewerkt door Philip Utenbroeke, éd. F. Von Hellwald, M. De Vries et E. Verwijs, Leiden, 1879. — Réimpr.: Utrecht, 1982.
   • Lodewijk van Velthem's voortzetting van den Spiegel Historiael (1248-1316), First part, éd. H. Van der Linden et W. De Vreese, Brussel, 1906.
   • Lodewijk van Velthem's voortzetting van den Spiegel Historiael (1248-1316), Second part, éd. H. Van der Linden, W. De Vreese et P. De Keyser, Brussel, 1931.
   • Lodewijk van Velthem's voortzetting van den Spiegel Historiael (derde deel), éd. H. Van der Linden, P. De Keyser et A. Van Loey, Brussel, 1938.
   • Amijs ende Amelis. Een middeleeuwse vriendschapssage. Naar de berijming van Jacob van Maerlant tezamen met zijn latijnse bron ['De duobus pueris consimilibus natis Amico et Amelio' in het 'Speculum historiale' van Vincentius Bellovacensis], éd. J. J. Mak, Zwolle, 1954.
   • Visio Tnugdali: the German and Dutch Translations and their Circulation in the Later Middle Ages, éd. Nigel F. Palmer, München et Zürich, Artemis (Münchener Texte und Untersuchungen zur deutschen Literatur des Mittelalters, 76), 1982.
     CR: Peter Dinzelbacher, dans Beiträge zur Geschichte der Deutschen Sprache und Literatur, 107, 1985, p. 144-148.
   Études
   • Biemans, Jos A. A. S., « Lithografische facsimile's van twee Spiegel historiael-fragmenten. Enkele opmerkingen over de vervaardiging en betrouwbaarheid van vroege steendruck-reproducties van Middelnederlandse handschriften », Miscellanea Neerlandica opstellen voor dr. Jan Deschamps ter gelegenheid van zijn zeventigste verjaardag, éd. Elly Cockx-Indestege et Frans Hendrickx, Leuven, Peeters, 1987, t. 1, p. 145-165.
   • Biemans, Jos A. A. S., « La tradition manuscrite du Spiegel historiael de Jacob van Maerlant. Étude de réception et archéologie du livre », Vincent de Beauvais: intentions et réceptions d'une oeuvre encyclopédique au Moyen Âge. Actes du XIV^e Colloque de l'Institut d'études médiévales, organisé conjointement par l'Atelier Vincent de Beauvais et l'Institut d'études médiévales. 27-30 avril 1988, éd. Monique Paulmier-Foucart, Serge Lusignan et Alain Nadeau, Saint-Laurent, Bellarmin; Paris, Vrin (Cahiers d'études médiévales. Cahier spécial 4), 1990, p. 375-389.
     CR: Anne Dorothee von den Brincken, dans Deutsches Archiv für Erforschung des Mittelalters, 48, 1992, p. 255. — ??, dans Revue des sciences philosophiques et théologiques, 76, 1992, p. 373.
   • Biemans, Jos A. A. S., Onsen Speghele Ystoriale in Vlaemsche: codicologisch onderzoek naar de overlevering van de Spiegel historiael van Jacob van Maerlant, Philip Utenbroeke en Lodewijk van Velthem, met een beschrijving van de handschriften en fragmenten, Leuven, Peeters (Schrift en schriftdragers in de Nederlanden in de middeleeuwen, 2), 1997, 2 t., 548 p. + 100 pl.
   • De Graaf, K., Alexander de Grote in de "Spiegel Historiael": een onderzoek naar de vertaaltechniek van Jacob van Maerlant, Nijmegen, Alfa (Tekst en Tijd, 6-7), 1983, xiii + 185 p.
   • Hervieux, Léopold, Les fabulistes latins depuis le siècle d'Auguste jusqu'à la fin du Moyen Âge. Tomes I et II: Phèdre et ses anciens imitateurs directs et indirects, Paris, Firmin-Didot, 2^e éd., 1893-1894, 2 t., xii + 834 et 808 p. (t. 1, p. 460) [GB: t. 1, t. 2]
     Réimpr.: New York, Franklin (Burt Franklin Research and Source Works Series, 99), 1965; Hildesheim, Olms, 1970; [Boston], Adamant Media (Elibron Classics), 2004.
     CR: L. Sudre, dans Romania, 24, 1895, p. 279-286. * [Gall]
   • Jonckbloet, Guillelmus Josephus Andreas, éd., Specimen e literis neerlandicis, exhibens Ludovici de Velthem chronici quod inscribitur Speculum historiale, librum III denuo editum secundum codicem ms. unicum, Bibliothecae Acad. Lugd. Bat. atque annotatione illustratum [...], Hagae Comitis ('s-Gravenhage), Schinkel, 1840, 136 p.
   • van Mierlo, J., Jacob van Maerlant, zijn leven, zijn werken, zijn beteekenis, Turnhout, Van Mierlo-Proost (Koninklijke vlaamsche academie voor taal- en letterkunde, III, 25), 1946, 150 p.
   • van Oostrom, Frits, Maerlants wereld, Amsterdam, Prometheus (Nederlandse literatuur en cultuur in de Middeleeuwen), 1996 [rééd.: 1998], 487 p.
   • « Velthem's Spiegel Historiael », Tekstcritiek. Tijdschrift voor Nederlandsche Taal- en Letterkunde, 12, 1893, p. 150-166 et 223-239.
   • Voorbij, Johannes B., « The History of Alexander the Great in Jacob van Maerlant's Spiegel Historiael », Vincent de Beauvais and Alexander the Great. Studies on the Speculum maius and its Translations into Medieval Vernaculars, éd. W. J. Aerts, Edmé Renno Smits et Johannes B. Voorbij, Groningen, Forsten (Mediaevalia Groningana, 7), 1986, p. 57-84.
   • Voorbij, Johannes B., et Jos A. A. M. Biemans, « Reflecties over twee Spiegels. Vincent van Beauvais' Speculum historiale en de Spiegel historiael van Jacob van Maerlant », Verraders en bruggenbouwers. Verkenningen naar de relatie tussen Latinitas en Middelnederlandse letterkunde, éd. Paul Wackers et al., Amsterdam, Prometheus (Nederlandse literatuur en cultuur in de middeleeuwen, 15), 1996, p. 239-264 et 346-351.
   • Warringa, A.H.C., "Karle, diemen groot hiet echt..." Een onderzoek naar de historische Karel de Grote bij Jacob van Maerlant en Vincentius Bellovacensis, Dissertation, Groningen, 1983.

Rédaction: Laurent Brun
Dernière mise à jour: 11 juillet 2007