Creative Commons License
Cette notice est mise à disposition en vertu d'un contrat Creative Commons.
logo arlima

Alain de Lille

Biographie

Mort en 1203

Bibliographie

Recueils
  • d'Alverny, M.-T., Alain de Lille. Textes inédits, avec une introduction sur sa vie et ses oeuvres, Paris, Vrin, 1965.
Généralités
  • Attwood, Catherine, Fortune la contrefaite. L'envers de l'écriture médiévale, Paris, Champion (Études christiniennes, 9), 2007, [vi] + 206 p.
    CR: YWMLS 2007
  • Bossuat, Robert, Manuel bibliographique de la littérature française du Moyen Âge, Melun, Librairie d'Argences (Bibliothèque elzévirienne. Nouvelle série. Études et documents), 1951, xxxiv + 638 p. (p. 326, no 3494)
  • Burgwinkle, William E., Sodomy, Masculinity, and Law in Medieval Literature: France and England, 1050-1230, Cambridge, Cambridge University Press (Cambridge Studies in Medieval Literature), 2004, xii + 298 p. [ebra]
    CR: Peggy McCracken, dans The Medieval Review, 05.07.04. * [TMR]
  • Dupuis, Albert, Alain de Lille. Études de philosophie scholastique, Lille, Danel, 1859, [ii] + 133 p. [GB]
  • Minet-Mahy, Virginie, Esthétique et pouvoir de l'œuvre allégorique à l'époque de Charles VI. Imaginaires et discours, Paris, Champion (Bibliothèque du XVe siècle, 68), 2005, 581 p.
    CR: Estelle Doudet, dans Cahiers de recherches médiévales, 2005. * [Rev] — Nelly Labère, dans Le Moyen Âge, 111:3-4, 2005, p. 705-706. * — YWMLS 2007
  • Raynaud de Lage, Guy, Alain de Lille, poète du XIIe siècle, Montréal et Paris, 1951.
  1. Anticlaudianus

    Date: 
    Forme: 
    Langue:Latin
    Contenu: 
    Incipit: 
    Explicit: 
    Adaptations:Adam de la Bassée, Ludus super Anticlaudianum (latin)
    Heinrich von Neustadt, Gottes Zukunft (allemand)
    Traductions:Ellebaut, Anticlaudien (français)
    Dans l'Image du monde de Gossuin de Metz
    Manuscrits
    Éditions modernes
    • Patrologia latina, éd. J. P. Migne, Paris, Migne, 1844-1864, t. 210, col. 487-576.
    • Wright, Thomas, The Anglo-Latin Satirical Poets and Epigrammatists of the Twelfth Century, London, Longman, 1872, t. 2, p. 268-428.
    • Alain de Lille, Anticlaudianus. Texte critique avec une introduction et des tables, éd. Robert Bossuat, Paris, Vrin (Textes philosophiques du Moyen Âge, 1), 1955, 224 p.
    Traductions modernes
    • en anglais:
      • Alan of Lille, Anticlaudianus or the Good and Perfect Man, trad. ang. J. J. Sheridan, Toronto, Pontifical Institute of Mediaeval Studies, 1973.
    Études
    • Bossard, E., Alani de Insulis Anticlaudianus, Andegavi, 1885.
    • Foehr-Janssens, Yasmina, « La maison de Fortune dans l'Anticlaudianus d'Alain de Lille », La Fortune: thèmes, représentations, discours, éd. Yasmina Foehr-Janssens et Emmanuelle Métry, Genève, Droz (Recherches et Rencontres. Publications de la Faculté des lettres de Genève, 19), 2003, p. 129-144.
      CR: Catherine Attwood, dans Medium Aevum, 73:1, 2004, p. 140-141. * [ASE, ASP] — Pierre-Yves Badel, dans Romania, 124, 2006, p. 264-265. *
    • Galand, Perrine, « Les "beaux signes". Un locus amoenus d'Alain de Lille », Littérature, 74, 1989, p. 27-46.
    • Leist, O., Der Anticlaudianus, Programm, Seehausen in d. Altmark, 1878-1882.
    • Méla, Charles, « Poetria nova et homo novus », Littérature, 74, 1989, p. 4-26.
    • Michel, Alain, « Rhétorique, poétique et nature chez Alain de Lille », Alain de Lille, Gautier de Châtillon, Jakemart Giélée. Actes du colloque de Lille, éd. Henri Roussel et François Suard, Lille, Presses universitaires de Lille, 1980, p. 113-124.
    • Payen, Jean Charles, « L'utopie du contrat social dans l'Anticlaudianus », Alain de Lille, Gautier de Châtillon, Jakemart Giélée. Actes du colloque de Lille, éd. Henri Roussel et François Suard, Lille, Presses universitaires de Lille, 1980, p. 125-131.
    • Viarre, S., « La description du palais de Nature dans l'Anticlaudianus d'Alain de Lille (I, 55-206) », Alain de Lille, Gautier de Châtillon, Jakemart Giélée. Actes du colloque de Lille, éd. Henri Roussel et François Suard, Lille, Presses universitaires de Lille, 1980, p. 153- ??.
    • Ziolkowski, Jan, Alan of Lille's Grammar of Sex: The Meaning of Grammar to a Twelfth-Century Intellectual, Cambridge (MA), Medieval Academy of America (Speculum Anniversary Monographs, 10), 1985, xi + 171 p.
  2. Ars praedicandi

    Autre titre:Summa de arte praedicatoria
    Date: 
    Forme: 
    Langue:Latin
    Contenu: 
    Incipit: 
    Explicit: 
    Manuscrits
    1. London, British Library, Additional, 18325
    2. Oxford, Bodleian Library, Bodley, 2
    3. Paris, Bibliothèque nationale de France, latin, 14640
    4. Paris, Bibliothèque nationale de France, latin, 14926
    5. Paris, Bibliothèque nationale de France, latin, 15005
    6. Paris, Bibliothèque nationale de France, nouvelles acquisitions latines, 547
    7. Toulouse, Bibliothèque municipale, 195
    8. ...
    Éditions modernes
    Traductions modernes
    • en anglais:
      • Alan of Lille, The Art of Preaching, trad. Gillian R. Evans, Kalamazoo, Cistercian Publications (Cistercian Studies, 23), 1981.
    Études
  3. De planctu naturae

    Date: 
    Forme: 
    Langue:Latin
    Contenu: 
    Incipit: 
    Explicit: 
    Manuscrits
    Éditions modernes
    • Häring, Nikolaus M., « Alain of Lille, De planctu naturae », Studi medievali, 19:2, 1978, p. 797-879.
    Traductions modernes
    • en anglais:
      • Alan of Lille, The Plaint of Nature. Translation and Commentary by James J. Sheridan, Toronto, Pontifical Institute of Mediaeval Studies (Mediaeval sources in translation, 26), 1980, 254 p.
    Études
    • Kiser, Lisa J., « Alain de Lille, Jean de Meun, and Chaucer: ecofeminism and some medieval lady natures », Mediaevalitas: Reading the Middle Ages. The J. A. W. Bennett Memorial Lectures, Ninth Series, Perugia, 1995, éd. Piero Boitani et Anna Torti, Cambridge, Brewer, 1996, p. 1-14.
    • Leupin, Alexandre, « Écriture naturelle et écriture hermaphrodite. Le De planctu Naturae d'Alain de Lille, un art poétique du XIIe siècle », Digraphe, 9, 1976, p. 119-141.
  4. Liber parabolarum

    Autres titres:Doctrinale minus; Parvum doctrinale
    Date: 
    Forme: 
    Langue:Latin
    Contenu: 
    Incipit: 
    Explicit: 
    Traductions:Thomas Maillet (français)
    Paraboles maistre Alain en françoys (français)
    Manuscrits
    Éditions modernes
    • Patrologia latina, éd. J. P. Migne, Paris, Migne, 1844-1864, t. 210, col. 579-594.
    Études
  5. Liber poenitentialis

    • Tradition moyenne
      Autres titres:Summa de poenitentia; Poenitentialis
      Date:Entre 1183 et 1191
      Dédicataire:Henri de Sully, archevêque de Bourges de 1183 à 1199
      Forme:Prose
      Langue:Latin
      Contenu:Manuel de confession destiné aux prêtres.
      Incipit:Incipit Summa de poenitentia Magistri Alani pro sacerdotibus
      Henrico Dei gratia Bituricensi patriarchae, Aquitanorum primati, Alanus dictus Magister opus suum. Quoniam hujus fluctuantis mundi debachantes procellas plerisque spirituale comminantur naufragium, verum omnes cogunt naufragii subire periculum, vestram decet vigilantiam...
      Explicit:... In quo si est aliquod erroneum dictum, humanae infirmitati est imputandum, cum nihil in humanis inventionibus sit perfectum, eaque sit lex conditionis humanae, ut nihil ab hominibus fieri possit expolitum. Detur ergo venia non operi sed opifici. Explicit Poenitentialis Magistri Alani.
      Remaniement:Version abrégée
      Manuscrits
      Source: Longère 1965: 170
      1. Paris, Bibliothèque nationale de France, Arsenal, 400 (α)
      2. Reims, Bibliothèque municipale, 510 (β)
      3. Toulouse, Bibliothèque municipale, 195 (γ)
      4. Trier, Stadtbibliothek, 540/1246 (δ)
      5. Troyes, Bibliothèque municipale, 1339 (ε)
      Édition ancienne
      • Magistri Alani optimi viri liber de penitentia. Confitentibus et confessiones audientibus utilissimus, Augsburg, Johannes Miller, 1608.
      Éditions modernes
      • Longère, J., « Alain de Lille, Liber poenitentialis. Les traditions moyenne et courte », Archives d'histoire doctrinale et littéraire du Moyen Âge, 40, 1965, p. 169-242.
    • Tradition longue
      Autres titres: 
      Date:Entre mai 1199 et 1203
      Forme: 
      Langue:Latin
      Contenu:Manuel de confession destiné aux prêtres.
      Incipit: 
      Explicit: 
      Manuscrits
      Source: Longère 1965: 169
      1. Bamberg, Staatsbibliothek, E 21 (B)
      2. Lilienfeld, Stiftsbibliothek, 144 (L)
      3. München, Bayerische Staatsbibliothek, 4616 (M)
      4. Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 1741 (V)
      Éditions modernes
      • Alain de Lille, Liber poenitentialis, éd. J. Longère, Nauwelaerts, 1965, 2 t.
    Études
  6. Regulae theologicae

    Date: 
    Forme: 
    Langue:Latin
    Contenu: 
    Incipit: 
    Explicit: 
    Manuscrits
    1. Paris, Bibliothèque nationale de France, latin, 5504
    2. ...
    Éditions modernes
    Études
  7. De sex alis cherubim

    Date: 
    Forme: 
    Langue:Latin
    Contenu: 
    Incipit: 
    Explicit: 
    Manuscrits
    1. London, British Library, Additional, 18325
    2. Paris, Bibliothèque nationale de France, latin, 15988
    3. ...
    Éditions modernes
    Études
  8. Sermones

    Date: 
    Forme: 
    Langue:Latin
    Contenu: 
    Incipit: 
    Explicit: 
    Manuscrits
    1. Toulouse, Bibliothèque municipale, 195
    2. ...
    Éditions modernes
    Études

Rédaction: Laurent Brun
Dernière mise à jour: 27 juillet 2008



Signaler une erreur ou une omission