 Cette notice est mise à disposition en vertu d'un contrat Creative Commons. |
Thomas de Cantimpré
Thomas Cantimpratensis | Thomas Cantimpratanus | Thomas van Cantimpré
Né vers 1200 — Mort après 1263
Frère dominicain
Généralités
- « Thomas Cantipratensis », Narrative Sources [lien]
- Axters, Stephanus G., Bibliotheca Dominicana neerlandica manuscripta 1224-1500, Louvain, Publications universitaires de Louvain (Bibliothèque de la Revue d'histoire ecclésiastique, 49), 1970.
- Axters, Stephanus G., « Thomas de Cantimpré », Nationaal biographisch woordenboek, II, 1966, col. 865-868.
- Beyer de Rycke, Benoît, « Thomas de Cantimpré », Dictionnaire du Moyen Âge, éd. Claude Gauvard, Alain de Libera et Michel Zink, Paris, Presses universitaires de France (Quadrige), 2002, p. 1391-1393.
- Carus, Geschichte der Zoologie, 1872, p. 211-233.
- Cordez, Philippe, « Materielle Metonymie. Thomas von Cantimpré und das erste Horn des Einhorns », Bildwelten des Wissens, Kunsthistorisches Jahrbuch für Bildkritik, 9:1, 2012, p. 85-92.
- Daunou, « Thomas de Cantimpré », Histoire littéraire de la France, Paris, Firmin Didot, Treuttel et Wurtz, t. 19, 1838, p. 177-184. [GB]
- Deboute, Alfred, « Thomas de Cantimpré », Dictionnaire de spiritualité, 15, 1991, col. 784-792.
- Deboute, Alfred, « Thomas van Cantimpré als auditor van Albertus Magnus », Ons geestelijk erf, 58, 1984, p. 192-209.
- Deboute, Alfred, « Thomas van Cantimpré. Zijn opleiding te Kamerijk », Ons geestelijk erf, 56, 1982, p. 283-299; 57, 1983, p. 14-28; 60, 1986, p. 283-299.
- Debroux, Anne, Thomas de Cantimpré (vers 1200-1270). L'homme et son œuvre. Essai de biographie, mémoire de l'Université catholique de Louvain, Louvain-la-Neuve, 1979.
- Delisle, Léopold, « Traités divers sur les propriétés des choses », Histoire littéraire de la France, Paris, Imprimerie nationale, t. 30, 1888, p. 334-388. (p. 365-384) [IA]
- De Vogt, Henri, « Thomas de Cantimpré », Biographie nationale, 25, 1930-1931, col. 28-34.
- Dumon, A., « Thomas van Cantimpré », Moderne Encyclopedie der Wereldliteratuur, 8, Brand, 1974, p. 421-423.
- Godding, R., « Vie apostolique et société urbaine à l'aube du XIIIe siècle », Nouvelle revue théologique, 104, 1982, p. 692-721.
- Hünemörder, Christian, « Thomas von Cantimpré », Lexikon des Mittelalters, Artemis, Munich-Zurich, t. VIII, 1997 p. 711-714.
- Hünemörder, C., et K. Ruh, « Thomas von Cantimpré OP », Die deutsche Literatur des Mittelalters. Verfasserlexikon, éd. G. Keil et al., Berlin et New York, 2e éd., t. 9, 1995, p. 839-851.
- Huyben, J., « Thomas van Cantimpré », Ons Geestelijk Erf, 1, 1927, p. 61-67.
- Kaufmann, Alexander, Thomas von Chantimpré, Köln, Bachem, 1899, 138 p. [IA]
- Kaeppeli, Thomas, Scriptores ordinis praedicatorum Medii Aevi, Roma, t. 4, 1993, p. 344-355.
- Madey, Johannes, « Thomas von Cantimpré », Bio-bibliographisches Kirchenlexikon, t. 17, 2000, col. 1367-1369.
- Platelle, H., « Vengeance privée et réconciliation dans l'oeuvre de Thomas de Cantimpré », Tijdschrift voor Rechtsgeschiedenis. Revue d'histoire du droit. The Legal History Review, 42, 1974, p. 269-281.
- Platelle, H., « Le recueil de miracles de Thomas de Cantimpré et la vie religieuse dans les Pays-Bas et le nord de la France au XIIIe s. », Actes du 97e Congrès national des sociétés savantes. Nantes, 1972. Section de philologie et d'histoire jusqu'à 1610, 1979, p. 469-498.
- Quétif, Jacques et Jacques Échard, Scriptores ordinis fratrum prædicatorum, Paris, t. 1, p. 250-254.
- Roisin, S., « La méthode hagiographique de Thomas de Cantimpré », Miscellanea Historica A. De Meyer, Louvain, 1946, t. 1, p. 546-557.
- Sweetman, R., Dominican Preaching in the Southern Low Countries, 1240-1260: Materia Praedicabiles in the "Liber de natura rerum" and "Bonum universale de apibus" of Thomas of Cantimpré, Ph.D., University of Toronto, 1989.
- Van Bellinghen, J. et F., Thomas van Bellingen, alias van Cantimpré, Lembeek, 1955.
-
| Titre: | |
| Date: | Après 1227—vers 1230 |
| Dédicataire: | Gilles, prieur d'Oignies |
| Forme: | Prose |
| Langue: | Latin |
| Contenu: | |
| Incipit: | Patri in Domino per omnia reverendissimo, Ægidio Priori de Oignies, Frater N. humilis canonicus Cantipratensis cœnobii Salutem in auctore salutis nostræ Christo Jesu... |
| Explicit: | ... In reditu vestro obtinere potuerit, non magni pendam debitæ insipientiæ argui, qui vos Cardinalem et Episcopum Sanctæ uiversali Ecclesiæ venerandum, verbis etsi quodammodo contumeliosis, tamen piis provocare præsumpsi. |
Manuscrits
- Liège, Université de Liège, Bibliothèque générale de philosophie et lettres, 135, f. 171r-207r
- Mechelen, Bibliotheek van het Grootseminarie, 20, f. 118v-134v
- Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 12831, f. 16v-51r
Éditions modernes
- « Supplementum ad Vitam baetae Mariae Oigniacensis », Acta sanctorum, 23 juin, 3, p. 666-676; 3e éd., 1, p. 572-581.
Traductions modernes
- en anglais:
- Mary of Oignies, Mother of Salvation. Traduction et préface par Anneke B. Mulder-Bakker, Turnhout, Brepols (Medieval Women: Texts and Contexts, 7), 2007.
- en français:
- Vie de Marie d'Oignies par Jacques de Vitry, Supplément par Thomas de Cantimpré. Traduction et préface par André Wankenne, Namur, Presses universitaires de Namur, 1989, p. 75-97.
Études
- Bibliotheca hagiographica latina, 5517. [lien]
-
| Titre: | |
| Date: | Vers 1240 |
| Dédicataire: | Zeger, frère dominicain de Lille |
| Forme: | Prose |
| Langue: | Latin |
| Contenu: | Vie de sainte Marguerite d'Ypres |
| Incipit: | Amico et fratri in Christo karissimo fratri Sigero, et actione et ordine predicatori in Insula, frater eiusdem ordinis, cuius nomen ad presens non utile est nominari, salutem et, si bene, hoc quod sibi... |
| Explicit: | ... Orent ergo pro me qui hunc librum legerint, quantenus in me virtutem illius experiar, cuius virtutes fideli narracione descripsi, ad laudem et gloriam Christi, qui cum Deo Patre et Spiritu Sancto vivit et regnat Deus per omnia secula seculorum. Amen. |
Manuscrits
- Bruxelles, Bibliothèque royale de Belgique, 3391-3399, f. 194v-206r
- Bruxelles, Bibliothèque royale de Belgique, 4459-4470, f. 181r-207r
- Bruxelles, Bibliothèque royale de Belgique, 8751-8760, f. 145v-160r
Éditions modernes
- Sancti Belgii ordinis praedicatorum, [éd. H. Choquet], Douai, 1618, p. 140-200.
- Meersseman, G., « Les frères prêcheurs et le mouvement dévot en Flandre au XIIIe siècle », Archivum fratrum praedicatorum, 18, 1948, p. 106-130.
Traductions modernes
- en anglais:
- Thomas of Cantimpré, The Collected Saints' Lives, traduction et préface par B. Newman, Turnhout, Brepols (Medieval Women : Texts and Contexts, 19), 2008.
Études
- Bibliotheca hagiographica latina, 5319. [lien]
- Berquin, Karel Romaan, « De zalige Margareta van Ieper 1216-1237 », Iepers Kwartier, 16, 1980, p. 1-26.
- King, M. H., « The life of Margaret of Ypres », Vox benedictina, 7, 1990, p. 159-185.
-
| Date: | 1242 (texte ajouté en 1249) |
| Forme: | Prose |
| Langue: | Latin |
| Contenu: | |
| Incipit: | Memorabilis Christi virginis Christinae vitam scribere disponentes, illud in exordio sermonis primitus inseramus, quod venerabilis Jacobus Achonensis episcopus, postae Romanæ curiæ Cardinalis in Vita beatæ Mariæ de Oignies de ipsa Christina per hæc verba commemorat... |
| Explicit: | ... Hinc manibus perlata ad tumulum, membris omnibus sospitata surrexit, et benedicens Deo, et sponsæ suæ Christinæ, ad domum suam propriis viribus repedavit. |
Manuscrits
- Basel, Öffentliche Bibliothek der Universität, B. IX. 11, f. 92a-93v
- Bruxelles, Bibliothèque royale de Belgique, 4459-4470, f. 168r-180v
- Bruxelles, Bibliothèque royale de Belgique, 7917, f. 169-174v
- Bruxelles, Bibliothèque royale de Belgique, 8609, f. 127v-137
- Bruxelles, Bibliothèque royale de Belgique, II. 2318, f. 96v-113v
- Cambrai, Bibliothèque municipale, 839 (744), f. 37r-46v
- Groningen, Universiteitsbibliotheek, 23, f. 98r-109
- Liège, Bibliothèque du Grand Séminaire, 6. L. 21, f. 225v-240r
- Oxford, Saint John's College Library, 182, f. 87r-105r
- Paris, Bibliothèque Sainte-Geneviève, 3464, f. 241-254
- Trier, Stadtbibliothek, 1168, f. 226-235
- Trier, Stadtbibliothek, 1177, f. 65-80 (XVIIe s.)
- Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 12831, f. 55v-65
Éditions modernes
- « Vita sanctae Christinae mirabilis », Acta sanctorum, 24 juillet, 5, p. 650-660.
Traductions modernes
- en anglais:
- Thomas of Cantimpré, The Collected Saints' Lives, traduction et préface par B. Newman, Turnhout, Brepols (Medieval Women : Texts and Contexts, 19), 2008.
- en néerlandais:
- Het leven van de Heilighe maget Christina van S. Truyden genoempt de Wonderlijcke Christina: overgeset uit den latijnschen in ons nederlandsche tale, [éd. Chr. Van Ouwerx], Liège, 1617.
Études
- Bibliotheca Hagiographica latina, 1746-1747. [lien]
- Deschamps, J., « Een Middelnederlandse prozavertaling van de Vita sanctae Christinae Mirabilis van Thomas van Cantimpré », Jaarboek der Geschied- en Oudheidkundige Kringen in Limburg, 30, 1975, p. 69-103.
- Hendrix, G., Handschriften van de Vita Lutgardis..., Bruges, 1974 (Sint Lutgart, Tentoonstellingskataloog, II), p. 9-15.
-
| Date: | Première Rédaction: peut-être avant 1244. Seconde Rédaction: date inconnue. |
| Forme: | Prose |
| Langue: | Latin |
| Contenu: | Encyclopédie |
| Incipit: | Natura rerum in diversis auctorum scriptis late per orbem sparsas inveniens cum labore nimio et sollicitudine non parva annis ferme quindecim operam dedi... |
| Explicit: | (Livre XIX) Si quem ergo collecta iuvant, oret pro me, ut secundum laborem meum michi deus mercedem restituat in futurum. Amen. (Livre XX) Non ergo est stella, sed ignis iuxta voluntatem creatoris ad aliquid designandum accensus. |
| Traductions: |
Jacob van Maerlant, Der naturen bloeme (néerlandais)
Konrad von Megenberg, Das Buch der Natur (haut-allemand)
Traduction partielle française (voir Hilka 1933) |
Manuscrits
- Admont, Stiftsbibliothek, 547, f. 2-81
- Admont, Stiftsbibliothek, 796, f. 187-222v
- Alba Iulia, Biblioteca Batthyaneum, 339, f. 1-106v
- Bamberg, Staatsbibliothek, Theol. 53 (Q.III.17), f. 50-317v
- Basel, Öffentliche Bibliothek der Universität, F. III. 8, f. 234-263
- Berlin, Staatsbibliothek und Preussischer Kulturbesitz, Fragm. 133
- Berlin, Staatsbibliothek und Preussischer Kulturbesitz, Hamilton 114, f. 1-183
- Berlin, Staatsbibliothek und Preussischer Kulturbesitz, lat. fol. 186, f. 56-58
- Berlin, Staatsbibliothek und Preussischer Kulturbesitz, lat. qu. 268, f. 1-59
- Berlin, Staatsbibliothek und Preussischer Kulturbesitz, theol. lat. qu. 252, f. 1-4v
- Bern, Burgerbibliothek, 260, f. 163-188v
- Bern, Universitätsbibliothek, B. 53, f. 1 - 211v
- Bernkastel-Kues, Bibliothek im St. Nikolaus Hospital, 203, f. 3-86
- Bonn, Universitäts- und Landesbibliothek, S. 487, f. 1-124
- Brno, Státní Vedecká Knihovna, Universitní Knihovna, Dietrichstein Mk 46, f. 72-84v
- Brugge, Openbare bibliotheek, 410, f. 1-222
- Brugge, Openbare bibliotheek, 411, f. 1-336v
- Brugge, Openbare bibliotheek, 412, f. 1-229v
- Brugge, Openbare bibliotheek, 413, f. 1-177v
- Bruxelles, Bibliothèque royale de Belgique, 3591-3595,, f. 1-179
- Bruxelles, Bibliothèque royale de Belgique, 8897-8902, f. 14-268v
- Budapest, Országos Széchényi Könyvtár, 58, f. 1-24v
- Budapest, Országos Széchényi Könyvtár, 154, f. 117-158
- Cambridge, Gonville and Caius College Library, 35, f. 1-137
- Cambridge, Gonville and Caius College Library, 414, f. 1-161v
- Cambridge (USA), Harvard College Library, Riant 19, f. 1-87v
- Den Haag, Koninklijke Bibliotheek, 78.D.29, f. 2-164.
- Dublin, Chester Beatty Library, W. 80, f. 1-107
- Erfurt, Universitäts- und Forschungsbibliothek, Amplon. 124, f. 165-166v
- Erfurt, Universitäts- und Forschungsbibliothek, 193, f. 55-56v
- Erlangen/Nürnberg, Universitätsbibliothek, 434, f. 152-156
- Firenze, Biblioteca Medicea Laurenziana, Ashburnham 115, f. 4-54v
- Frankfurt am Main, Universitätsbibliothek, Praed. 44, f. 1-45v ; 198-205v
- Frauenfeld, Kantonsbibliothek Thurgau, Y. 81
- Giessen, Universitätsbibliothek, 777, f. 139-149v
- Göttweig, Stiftsbibliothek, 133, f. 1-58
- Gotha, Forschungsbibliothek, Mbr. II.94, f. 2-220v
- Granada, Biblioteca universitaria, C. 67, f. 2-116
- Graz, Steiermärkisches Landesarchiv, 209, f. 77-89
- Graz, Steiermärkisches Landesarchiv, 216, f. 1-2v
- Graz, Steiermärkisches Landesarchiv, 976, f. 84-106
- Graz, Steiermärkisches Landesarchiv, 1249, f. 1-114v
- Graz, Steiermärkisches Landesarchiv, 1418, f. 1-139v
- Halle, Universitäts- und Landesbibliothek Sachsen-Anhalt, Cod. Qu. 116, f. 25-143.
- Heiligenkreuz, Stiftsbibliothek, 56, f. 2-98v
- Heiligenkreuz, Stiftsbibliothek, 180, f. 167-168v
- Heiligenkreuz, Stiftsbibliothek, 484, f. 23-153v
- Herzogenburg, Stiftsbibliothek, 19, f. 201-280v
- Innsbruck, Universitäts- und Landesbibliothek Tirol, 105 F 4/Adl.
- Kassel, Universitätsbibliothek, Landesbibliothek und Murhardsche Bibliothek der Stadt, Cod. 4° Ms. med. 2, f. 118-131
- Klagenfurt, Universitätsbibliothek, 167, f. 157-167.
- Klosterneuburg, Stiftsbibliothek, 125
- Klosterneuburg, Stiftsbibliothek, 1055, f. 1-76
- Klosterneuburg, Stiftsbibliothek, 1060, f. 56-177
- København, Kongelige biblioteket, S. 322b 4°, f. 6-129
- Kraków, Biblioteka Jagiellońska, 794, f. 1-255
- Kraków, Biblioteka Jagiellońska, 795, f. 1-203
- Liège, Université de Liège, Bibliothèque générale de philosophie et lettres, 77, f. 75-140
- London, British Library, Additional 17336, f. 2-102v
- London, British Library, Additional 18378, f. 5-124v
- London, British Library, Arundel 142, f. 1-93v
- London, British Library, Arundel 143, f. 1-98v
- London, British Library, Egerton 1984, f. 34-146
- London, British Library, Harley, 3717, f. 2-159v
- London, British Library, Royal 12.E.XVII, f. 5-185
- London, British Library, Royal 12.F.VI, f. 3-119v
- London, Wellcome Library, 503, f. 151-180
- London, Wellcome Library, 770
- London, Wellcome Library, 771, f. 1-81v
- Lucca, Biblioteca statale, 1996, f. 1-72v
- Madrid, Biblioteca nacional de España, Va 25-7, f. 137v-164v
- Melk, Stiftsbibliothek, 840, f. 1-83v
- Melk, Stiftsbibliothek, 870, f. 1-67
- Melk, Stiftsbibliothek, 971, f. 1-92v
- Melk, Stiftsbibliothek, 1707, f. 2-89
- München, Bayerische Staatsbibliothek, Codices germanici monacenses, 663, f. 113-154
- München, Bayerische Staatsbibliothek, Codices latini monacenses, 326, f. 1-95v
- München, Bayerische Staatsbibliothek, Codices latini monacenses, 2655, f. 1-94v
- München, Bayerische Staatsbibliothek, Codices latini monacenses, 3206, f. 1-145v
- München, Bayerische Staatsbibliothek, Codices latini monacenses, 5177, f. 210-220
- München, Bayerische Staatsbibliothek, Codices latini monacenses, 6908, f. 2-77v
- München, Bayerische Staatsbibliothek, Codices latini monacenses, 8439, f. 84-144
- München, Bayerische Staatsbibliothek, Codices latini monacenses, 11481, f. 1-78v
- München, Bayerische Staatsbibliothek, Codices latini monacenses, 13582, f. 1-126
- München, Bayerische Staatsbibliothek, Codices latini monacenses, 14340, f. 1v-141v
- München, Bayerische Staatsbibliothek, Codices latini monacenses, 16189, f. 14-99v
- München, Bayerische Staatsbibliothek, Codices latini monacenses, 18460, f. 5v-89v
- München, Bayerische Staatsbibliothek, Codices latini monacenses, 21008, f. 1-85v
- München, Bayerische Staatsbibliothek, Codices latini monacenses, 23879, f. 1-93v
- München, Bayerische Staatsbibliothek, Codices latini monacenses, 27006, f. 1-116
- München, Bayerische Staatsbibliothek, Codices latini monacenses, 27067
- München, Universitätsbibliothek, 4° Cod. Ms. 808, f. 35-81
- München, Universitätsbibliothek, 4° Cod. Ms. 810, f. 57-71v
- Namur, Musée provincial des Arts anciens du Namurois, 50, f. 1-163v
- Olomouc, Vědecká knihovna, M. I. 246, f. 1-123v
- Oxford, Bodleian Library, Arch. Selden supra 75, f. 1-229v
- Oxford, Bodleian Library, Canon. Misc. 234, f. 1-78
- Oxford, Bodleian Library, Canon. Misc. 356
- Paris, Bibliothèque Mazarine, 861, f. 1-229v
- Paris, Bibliothèque nationale de France, Arsenal, 1248, f. 1-82
- Paris, Bibliothèque nationale de France, latin, 347B, f. 1-194
- Paris, Bibliothèque nationale de France, latin, 347C, f. 1-157
- Paris, Bibliothèque nationale de France, latin, 523A, f. 1-174
- Paris, Bibliothèque nationale de France, latin, 3343, f. 64-65
- Paris, Bibliothèque nationale de France, latin, 6556, f. 11-75v
- Paris, Bibliothèque nationale de France, latin, 6838A, f. 1-152
- Paris, Bibliothèque nationale de France, latin, 14720, f. 1-176v
- Paris, Bibliothèque Sainte-Geneviève, 254, f. 53-136.
- Praha, Archív Prazského hradu, Knihovna Metropolitní Kapituly, L.XI, f. 6-193
- Praha, Archív Prazského hradu, Knihovna Metropolitní Kapituly, L.XXVIII, f. 1-175v
- Praha, Národní knihovna České republiky, X.A.4, f. 1-235v
- Praha, Národní knihovna České republiky, X.C.8, f. 1-137v
- Praha, Národní knihovna České republiky, XIV.A.15, f. 1-150
- Salzburg, Erzabtei Sankt Peter, St. Peter b. VIII.11, f. 1-78
- Sankt Florian, Stiftsbibliothek, XI.303, f. 145-192
- Sankt Florian, Stiftsbibliothek, XI.335, f. 85-145v
- Sankt Florian, Stiftsbibliothek, XI.633, p. 49-138
- Sankt Florian, Stiftsbibliothek, XI.634, f. 1-103v
- Schlägl, Stiftsbibliothek, 40 cpl (456a.).27, f. 1-91
- Schlägl, Stiftsbibliothek, 178 cpl (456a.).31, f. 27v-67v
- Seitenstetten, Stiftsbibliothek, 123, f. 1-30
- Siena, Biblioteca comunale degli Intronati, L.III.10, f. 1-121
- Stuttgart, Württembergische Landesbibliothek, Med. et phys. fol. 30, f. 2-189v
- Utrecht, Universiteitsbibliotheek, 709, f. 1-148v
- Utrecht, Universiteitsbibliotheek, 710, f. 1-193v
- Valenciennes, Bibliothèque municipale, 320, f. 3-197v
- Vaticano, Biblioteca Apostolica Vaticana, Pal. Lat. 1066, f. 1-192
- Vaticano, Biblioteca Apostolica Vaticana, Pal. Lat. 1073, f. 1-100v
- Vaticano, Biblioteca Apostolica Vaticana, Pal. Lat. 1144, f. 2-66v
- Vaticano, Biblioteca Apostolica Vaticana, Pal. Lat. 1167, f. 1-42v
- Vaticano, Biblioteca Apostolica Vaticana, Pal. Lat. 1168, f. 2-66v
- Vaticano, Biblioteca Apostolica Vaticana, Pal. Lat. 1248, f. 11-44v
- Vaticano, Biblioteca Apostolica Vaticana, Pal. Lat. 1382, f. 68-101v
- Vaticano, Biblioteca Apostolica Vaticana, Vat. Lat. 724, f. 1-86v
- Vaticano, Biblioteca Apostolica Vaticana, Vat. Lat. 822, f. 23-58v
- Vaticano, Biblioteca Apostolica Vaticana, Vat. Lat. 10064, f. 161-258
- Venezia, Biblioteca Nazionale Marciana, VI.26, f. 1-68v
- Verona, Biblioteca civica, 634, f. 1-110
- Vorau, Stiftsbibliothek, 196, f. 64-188v
- Vorau, Stiftsbibliothek, 401, f. 251-260
- Warszawa, Biblioteka Narodowa, 8036, f. 97v-172v
- Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 2317, f. 49-53v
- Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 2357, f. 1-46
- Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 2378, f. 49v -63v
- Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 2468, f. 1-72
- Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 2511, f. 1-86v
- Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 2879, f. 5-99v
- Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 3369, f. 241-327v
- Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 4406, f. 1-70v
- Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 5371, f. 1-100v
- Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 5371*, f. 60-66
- Wolfenbüttel, Herzog August Bibliothek, Gud. 195, f. 1-195v
- Wrocław, Biblioteka uniwersytecka, R. 174, f. 1-201.
- Würzburg, Universitätsbibliothek, M. ch. F. 150, f. 1-259
- Würzburg, Universitätsbibliothek, M. ch. F. 212, f. 2-108
- Znojmo, Mestsky Archiv, 309
Éditions modernes
- Thomas Cantimpratensis, Liber de natura rerum. 1. Text. Editio princeps secundum codices manuscriptos [ab H. Boese], Berlin et New York, de Gruyter, 1973, xi + 431 p.
- Thomas Cantimpratensis, "De natura rerum" (Lib. IV-XII) por Tomas de Cantimpré. Tacuinum sanitatis: codice C-67 (fol. 2v°-1162) de la Biblioteca universitaria de Granada, [éd. et trad. Luis García Ballester], Granada, Universidad de Granada, 1974.
- Thomas Cantimpratensis, Liber de natura rerum. Farbmikrofiche-Edition der Handschrift Würzburg, Universitäts-Bibliothek, M. ch. F. 150, [éd. Helga Lengenfelder et Christian Hünemörder], München, ?? (Codices illuminati medii aevi, 55), 2001.
Études
- Aiken, Pauline, « The animal history of Albertus Magnus and Thomas of Cantimpré », Speculum, 22:2, 1947, p. 205-225. [Jstor]
- Albrecht, Eva, « The organization of Vincent of Beauvais' Speculum maius and of some other Latin encyclopedias », The Medieval Hebrew Encyclopedias of Science and Philosophy: Proceedings of the Bar-Ilan University Conference, éd. Steven Harvey, Dordrecht, Boston et London, Kluwer (Amsterdam Studies in Jewish Thought, 7), 2000, p. 46-74.
- Boese, Helmut, « Zur Textüberlieferung von Thomas Cantimpratensis Liber de natura rerum », Archivum fratrum praedicatorum, 39, 1969, p. 53-68.
CR: Engels, J., « Thomas Cantimpratensis redivivus », Vivarium, 12, 1974, p. 124-132.
- Boon, « Een medisch-physiologisch gedicht naar het eerste boek van Thomas van Cantimpré: De natura rerum », Album opgred. Aan Prof. Dr. J. Vorcoullie, Bruxelles, 1927, t. 1, p. 63-68.
- Bormans, Jean Henri, « Thomas de Cantimpré indiqué comme une des sources où Albert-le-Grand et surtout Maerlant ont puisé les matériaux de leurs écrits sur l'histoire naturelle », Bulletin de l'Académie royale des sciences, des lettres et des beaux-arts, 19:1, 1852, p. 132-159.
- Brückner, A, Quellenstudie zu Konrad von Megenberg. Thomas Cantipratanus "De animalibus quadrupedibus" als Vorlage im "Buch der Natur", Dissertation, Universität Frankfurt am Main, 1961.
- Déprez-Masson, Marie-Claude, « L'alchimie dans les encyclopédies du XIIIe siècle: Vincent de Beauvais et ses confrères », Discours et savoirs: encyclopédies médiévales, éd. Bernard Baillaud, Jérôme de Gramont et Denis Hüe, Rennes, Presses universitaires de Rennes (Cahiers Diderot, 10), 1998, p. 117-142.
- Draelents, Isabelle, « La question ou le débat scolastique comme forme du discours scientifique dans les encyclopédies naturelles du XIIIe siècle: Thomas de Cantimpré et Vincent de Beauvais », Scientiarum historia, 2005, 2, p. 1-29.
- Engels, J., « Thomas Cantimpratensis redivivus », Vivarium, 12, 1974, p. 124-132.
- Ferckel, C., « Die Gynäkologie des Thomas von Brabant. Ein Beitrag zur Kenntnis der mittelaterlichen Gynäkologie und ihrer Quellen », Alte Meister der Medizin und Naturkunde, Facsimile-Ausgaben und Neudrucken, fasc. 5, München, 1912.
- Friedman, John Block, « Albert the Great's topoi of direct observation and his debt to Thomas of Cantimpré », Pre-Modern Encyclopaedic Texts, éd. Peter Binkley, Leiden, Brill, 1997.
- Friedman, John B., « Thomas of Cantimpré De naturis rerum prologue, book III and book XIX », La science de la nature: théories et pratiques, Montréal, Bellarmin; Paris, Vrin, 1974, p. 107-154.
- García Ballester, Luis, « El códice C-67 de la Biblioteca universitaria de Granada y la problemática socio-científica del De naturis rerum de Tomás de Cantimpré », Cuadernos de historia de la medicina española, 12, 1973, p. 81-124.
- Gatewood, Deborah, Illustrating a Thirteenth Century Natural History Encyclopedia: The Pictorial Tradition of Thomas de Cantimpre's "De natura rerum" and Valencienne's Ms. 320, Ph.D., University of Pittsburgh, 2000.
- Geis, Lioba, « Modus vivendi claustralium. Der Bienenstaat als Symbol klösterlichen Zusammenlebens. Zum Bonum universale de apibus des Thomas von Cantimpré », Ille operum custos. Kulturgeschichtliche Beiträge zur antiken Bienensymbolik und ihrer Rezeption [ed. David Engels et C. Nicolaye] (Spudasmata 118), Hildesheim 2008, p. 185-203.
- Hilka, Alfons, Liber de monstruosis hominibus Orientis aus Thomas von Cantimpré: De natura rerum, Breslau, Trewendt, Granier, 1911, 15 p. + 2 pl.
CR: L. Flutre, « À propos de l'édition Hilka du poème des Monstres des Hommes », Zeitschrift für romanische Philologie, 71, 1955, p. 422-448.
- Hünemörder, Christian, « Die Bedeutung und Arbeitsweise des Thomas von Cantimpré und sein Beitrag zur Naturkunde des Mittelalters », Medizinhistorisches Journal, 3, 1968, p. 345-357.
- Hünemörder, Christian, « Antike und mittelalterliche Enzyklopädian und die Popularisierung naturkundlichen Wissens », Sudhoffs Archiv, 65, 1981, p. 339-365.
- Hünemörder, Christian, « Probleme der Intention und Quellenerschliessung der sog 3. Fassung des Liber de natura rerum des Thomas von Cantimpré », Arbor amoena comis. 25 Jahre Mittellateinisches Seminar in Bonn 1965-1990, éd. E. Könsgen, Stuttgart, F. Steiner Verlag, p. 241-249.
- Michaud-Quantin, Pierre, « Les petites encyclopédies du XIIIe siècle », La pensée encyclopédique au Moyen Âge, Neuchatel, La Baconnière (Langages. Documents), 1966, p. 105-120.
CR: François Masai, dans Scriptorium, 22, 1968, p. 186-187, no 487. CR: François Masai, dans Scriptorium, 22, 1968, p. 186-187, n° 487.
- Polhill, Marian Elizabeth, Materia medica animalis : Untersuchungen zum « Tierbuch » (ca. 1478) des Zuercher apothekerknechts Hans Minner, Ithaca, Cornell University, 2002.
- Pyle, C. M., « The art and science of Renaissance natural history : Thomas of Cantimpré, PIer Candido Decembrio, Conrad Gesner, and Teodore Ghisi in Vactican Library Ms. Urb. lat. _276 », Viator, 27, 1996, p. 265-321.
- « Le Bestiaire » : Das Tierbuch des normannischen Dichters Guillaume le Clerc, zum ersten Male vollständiig nach den Handschriften von London, Paris und Berlin, éd. Robert Reinsch, Leipzig, O. R. Reisland, 1892 (Series : Altfranzösische Bibliothek, 14). [Gallica]
- Roy, Bruno, « La trente-sixième main: Vincent de Beauvais et Thomas de Cantimpré », Vincent de Beauvais: intentions et réceptions d'une oeuvre encyclopédique au Moyen Âge. Actes du XIVe Colloque de l'Institut d'études médiévales, organisé conjointement par l'Atelier Vincent de Beauvais et l'Institut d'études médiévales. 27-30 avril 1988, éd. Monique Paulmier-Foucart, Serge Lusignan et Alain Nadeau, Saint-Laurent, Bellarmin; Paris, Vrin (Cahiers d'études médiévales. Cahier spécial, 4), 1990, p. 241-251.
CR: Anne Dorothee von den Brincken, dans Deutsches Archiv für Erforschung des Mittelalters, 48, 1992, p. 255. — Kevin White, dans Catholic Historical Review, 78:3, 1992, p. 447-449. * [PAO] — ??, dans Revue des sciences philosophiques et théologiques, 76, 1992, p. 373.
- Sada, Elena, « Genesi del lupo cattivo », Studi medievali, ser. 3, 33:2, 1992, p. 779-797.
- Schuler, Stefan, « Fabrica et ratiocinatio. Neue Perspektiven für die Bewertung der Zivilisationstechniken in der wissensorganisierenden Literatur des 13. Jahrhunderts am Beispiel von Architektur und Enzyklopädik », Geistesleben im 13. Jahrhundert, éd. Jan A. Aertsen, Andreas Speer et Frank Hentschel, Berlin et New York, de Gruyter (Miscellanea Mediaevalia, 27), 2000, p. 438-453.
- Stadler, H., « Albertus Magnus, Thomas von Cantimpré und Vincenz von Beauvais », Natur und Kultur, 4, 1906, p. 86-90.
- Talavera Esteso, Francisco J., « Ciencia y predicación en el siglo XIII: el Liber de natura rerum de Tomás de Cantimpré », Ciencia tomística, 104, 1977, p. 407-450.
- Talavera Esteso, Francisco José, « Metodología científica en el s. XIII: la práctica de los excerpta en el Liber de natura rerum de Tomás de Cantimpré », Analecta Malacitana, 2, 1979, p. 71-92. [PAO]
- Talavera Esteso, F., « Metodología científica en el siglo XIII. La práctica de los exerpta en el Liber de natura rerum de Tomás de Cantimpré », Cuadernos de estudios medievales, 4-5, 1979, p. 163-177.
- Talavera Esteso, Francisco J., « La tradición de las etimologías populares en el Liber de natura rerum de Tomás de Cantimpré », Analecta Malacitana, 3, 1987, p. 3-36. [PAO]
- Talavera Esteso, Francisco J., Textos para ilustrar la transmissión de los autores antiguos en las enciclopedias latinas medievales del siglo XIII. Solino en el "Liber de natura rerum" de Tomás de Cantimpré, Málaga, Universidad de Málaga (Elementos auxiliares de clase, 3), 1986.
- Talavera Esteso, Francisco J., « El texto de Plinio, Naturalis historia (11,11-70) en el Liber de natura rerum (9,2) de Tomás de Cantimpré », Analecta Malacitana, 10, 1987, p. 259-272. [PAO]
- Talavera Esteso, F., « La tradición científica en las enciclopedías latinas medievales. Introducción y traducción española del Liber de natura rerum XVII, Sobre los siete planetas », Analecta Malacitana, 3, 1987, p. 331-363.
- Thomasset, Claude, Une vision du monde à la fin du XIIIe siècle. Commentaire du "Dialogue de Placides et Timéo", Genève, Droz (Publications romanes et françaises, 161), 1982, 341 p.
CR: Dafydd Evans, dans French Studies, 37:4, 1983, p. 442. * — Steven J. Livesay, dans Isis, 74:3, 1983, p. 444. * [Jstor] — Vivian Nutton, dans Medical History, 27:1, 1983, p. 96-97. * [PMC]
- Thorndike, Lynn, A history of magic and experimental science, New York, Columbia University Press, 1929-1958, vol. 1-8.
- Thorndike, Lynn, « More manuscripts of Thomas of Cantimpré, De naturis rerum », Isis, 54 :2, 1963, p. 269-277.
- Twomey, Michael, « Medieval encyclopedias », Medieval Christian Literary Imagery. A Guide to Interpretation, éd. Robert E. Kaske, Toronto, University of Toronto Press, 1988, p. 182-215.
- Van den Abeele, Baudouin, La fauconnerie dans les lettres françaises du XIIe au XIVe siècle, Leuven, Leuven University Press (Medievalia Lovaniensia. Series I. Studia, 18), 1990, xxv + 348 p. + [14] pl.
- Van den Abeele, Baudouin, « Bestiaires encyclopédiques moralisés. Quelques succédanés de Thomas de Cantimpré et de Barthélemy l'Anglais », Reinardus, 7, 1994, p. 109-228.
- Van den Abeele, Baudouin, « L'allégorie animale dans les encyclopédies latines du Moyen Âge », L'animal exemplaire au Moyen Âge, Ve-XVe siècles, éd. Jacques Berlioz et Marie-Anne Polo de Beaulieu, Rennes, 1999, p. 123-143.
- Van den Abeele, Baudouin, « Migrations médiévales de la grue », Micrologus : natura, scienze e società medievali. Nature, sciences and medieval societies, 8 :1, 2000, p. 65-78.
- Verwijs Eelco, Jacob van Maerlant's Naturen bloeme, Groningen, J. B. Wolters, 1878 (Series : Bibliotheek van middelnederlandsche letterkunde)
- Vollmann, Benedikt Konrad et Michelangelo Picone, « La vitalità delle enciclopedie di scienza naturale : Isidoro di Siviglia, Tommaso di Cantimpré, e le redazioni del cosddetto « Tommaso III » », L'enciclopedismo medievale, éd. Michelangelo Picone, Ravenne, Longo Editore, 1994 (Memoria del tempo, 1), p. 135-145.
- Voorbij, Johannes B., « Purpose and audience: perspectives on the thirteenth-century encyclopedias of Alexander Neckam, Bartholomaeus Anglicus, Thomas of Cantimpré and Vincent of Beauvais », The Medieval Hebrew Encyclopedias of Science and Philosophy: Proceedings of the Bar-Ilan University Conference, éd. Steven Harvey, Dordrecht, Boston et London, Kluwer (Amsterdam Studies in Jewish Thought, 7), 2000, p. 31-45.
- Walstra, G. J. J., « Thomas de Cantimpré, De naturis rerum. État de la question », Vivarium, 5, 1967, p. 146-171. [PAO]
- Walstra, G. J. J., « Thomas de Cantimpré, De naturis rerum. État de la question (suite et fin) », Vivarium, 6, 1968, p. 46-61. [PAO]
-
Manuscrits
- Bruxelles, Bibliothèque de la Société des Bollandistes, 487
- Bruxelles, Bibliothèque royale de Belgique, 1770-1777, f. 42-70v
- Bruxelles, Bibliothèque royale de Belgique, 7917, 116r-121r
- Bruxelles, Bibliothèque royale de Belgique, 8609-8620, f. 100-127
- Bruxelles, Bibliothèque royale de Belgique, 8763-8774, f. 147r-181r
- Cambrai, Bibliothèque municipale, 844 (749), f. 1r-28v
- Dijon, Bibliothèque municipale, 661, f. 1r-62
- Namur, Musée provincial des Arts anciens du Namurois, 160, f. 1r-48r
- Trier, Stadtbibliothek, 1170/472, f. 151r-158r
- Trier, Stadtbibliothek, 1177/448, f. 1r-48r (XVIIe s.)
- Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 12706-12707, f. 228v-246v
Éditions modernes
- « Vita piae Lutgardis », Acta Sanctorum, 16 juin, 3, col. 234-262; 3e éd., 4, col. 189-210.
- Hendrix, G., « Primitive versions of Thomas of Cantimpré's Vita Lutgardis », Cîteaux. Commentarii cistercienses, 29, 1978, p. 153-206.
- Hendrix, G., Oude redacties van Thomas van Cantimpré "Vita Lutgardis", Achel, 1979.
Traductions modernes
- en anglais:
- Cawley, W., « Life of Lutgard », Lives of Ida of Nivelles, Lutgard and Alice the Leper, Lafayette, 1987.
- King, M. H., « The life of Lutgard of Aywières. Primitive version », Vox Benedictina, 4, 1987, p. 126-153.
- King, M. H., The Life of Lutgard of Aywières by Thomas of Cantimpré, Toronto, 1987.
- King, M. H., et B. Newman, « The life of Lutgard of Aywières », Thomas of Cantimpré: The Collected Saints' Lives. Traduction et préface par B. Newman, Turnhout, Brepols (Medieval Women: Texts and Contexts, 19), 2008, p. 211-296.
- en français:
- Nimal, H., « Saint Lutgarde », Vies de quelques-unes de nos grandes saintes au pays de Liège, Liège, 1897.
- Petit, J.-E., Vie merveilleuse et édifiante de sainte Marie d'Oignies, 1948.
- Vie de sainte Ludgarde par Thomas de Cantimpré. Traduction et préface par André Wankenne, Namur, Presses universitaires de Namur, 1991, ix + 62 p.
Études
- Méril Bellini Delle Stelle, Anne-Laure, « Lutgarde d'Aywières et son entourage. Rapports de genre dans les monastères féminins du XIIIe siècle d'après la vie de Lutgarde d'Aywières », Clio, 29, 2009, p. 225-242.
-
| Date: | Après 1256-avant 1263 (1259) |
| Dédicataire: | Humbert de Romans († 14 juillet 1277) |
| Forme: | Prose |
| Langue: | Latin |
| Contenu: | |
| Incipit: | Reverendo in Christo patri fratri Humberto, Magistro ordinis Praedicatorum, fatrer humilis cuius nomen ad presens non urget necessitas nominari... |
| Explicit: | ... Et rogo, ut si aliquid in hoc labore vel alijs unquam meruerim ; illum, tanqam me participem faciat Iesus Christus dominius noster, qui cum Patre et Spiritu sancto vivit et regnat Deus, per omnia secula seculorum. Amen. |
| Traductions: |
Das gemeyn gut von eygenschaft der bienen (haut-allemand)
Bien universel des mouches a miel (français)
Der byen boeck (thiois) |
| Voir aussi: | Exemplum |
Manuscrits
- Alba Iulia, Biblioteca Batthyaneum, I 195
- Antwerpen, Stadsbibliotheek, 5, f. 174-256v
- Arras, Médiathèque municipale, 746
- Basel, Öffentliche Bibliothek der Universität, A XI 42, f. 152-196v
- Berlin, Staatsbibliothek und Preussischer Kulturbesitz, lat. fol. 366, f. 104-206
- Berlin, Staatsbibliothek und Preussischer Kulturbesitz, lat. fol. 771, f. 3v-169v
- Berlin, Staatsbibliothek und Preussischer Kulturbesitz, theol. lat. fol. 140, f. 31a-121c
- Berlin, Staatsbibliothek und Preussischer Kulturbesitz, theol. lat. qu. 76, f. 14r-198r
- Bologna, Biblioteca universitaria, 1674, f. 1r-116r
- Bonn, Universitäts- und Landesbibliothek, 363, f. 75r-192r
- Boulogne, Bibliothèque universitaire, 99, f. 1r - 188
- Brugge, Openbare bibliotheek, 410, f. 1-222
- Braunschweig, Stadtbibliothek, 10, f. 1a-95
- Bruxelles, Bibliothèque royale de Belgique, 1018-1021, f. 1r-77v
- Bruxelles, Bibliothèque royale de Belgique, 2144, f. 1r-176r
- Bruxelles, Bibliothèque royale de Belgique, 4457-4458, f. 6v-216v
- Bruxelles, Bibliothèque royale de Belgique, 9623, f. 1r-121r
- Bruxelles, Bibliothèque royale de Belgique, 11488, f. 1a-68d
- Bruxelles, Bibliothèque royale de Belgique, II 1445, f. 1r-134r
- Budapest, Országos Széchényi Könyvtár, 65, f. 116-157
- Cambrai, Bibliothèque municipale, 966
- Cambridge, University Library, Kk III 29, f. 1-193
- Charleville-Mézières, Médiathèque Voyelles, 7
- Charleville-Mézières, Médiathèque Voyelles, 181, f. 7r-221
- Clermont-Ferrand, Bibliothèque communautaire et interuniversitaire, 103
- Colmar, Bibliothèque municipale, 86, f. 26v-160r
- Darmstadt, Universitäts- und Landesbibliothek, 364, f. 1-154v
- Darmstadt, Universitäts- und Landesbibliothek, 691
- Dijon, Bibliothèque municipale, 236, f. 1r-184
- Dole, Médiathèque, 87-91, f. 1-322
- Douai, Bibliothèque municipale, 338, f. 151-219
- Douai, Bibliothèque municipale, 435, f. 1-107
- Dresden, Sächsische Landesbibliothek–Staats- und Universitätsbibliothek, B 173, f. 1-154
- Düsseldorf, Universitäts- und Landesbibliothek, B 139, f. 3v-161v
- Gdańsk, Biblioteka Gdańska Polskiej Akademii Nauk, Mr. F. 254, f. 1-92v
- Grenoble, Bibliothèque municipale, 380, f. 1r-86
- Kiel, Universitätsbibliothek, Bord. 50, f. 1-208
- Kiel, Universitätsbibliothek, Bord. 51, f. 6-137
- København, Kongelige biblioteket, Thott 313, f. 1-140r
- Lambach, Stiftsbibliothek, 34, f. 1-203
- Liège, Bibliothèque du Grand Séminaire, 6 F 23, f. 2r-203v
- Ljubljana, Franciskanska Knjiznica, 3859, 9.b.7, f. 102-325v
- London, British Library, Additional 10433, f. 1a-92v
- London, British Library, Arundel 141, f. 2r-88v
- London, British Library, Egerton 839, f. 1r-141v
- London, British Library, Harley, 3832, f. 2r-158v
- Leuven, Universiteitsbibliotheek, G 230
- Madrid, Biblioteca nacional de España, Va 25-7, f. 137v-164v
- Mainz, Gutenberg-Bibliothek, 124, 1r-186v
- Melk, Stiftsbibliothek, 276, f. 1-83v
- Metz, Bibliothèque municipale, 276, f. 1-198
- München, Bayerische Staatsbibliothek, Codices latini monacenses, 3054, f. 1a-115a
- München, Bayerische Staatsbibliothek, Codices latini monacenses, 4693, f. 1-180v
- München, Bayerische Staatsbibliothek, Codices latini monacenses, 7000, f. 1-149b
- München, Bayerische Staatsbibliothek, Codices latini monacenses, 18430
- Münster, Universitätsbibliothek, 256
- Münster, Universitätsbibliothek, 335
- Münster, Universitätsbibliothek, 452
- Namur, Musée provincial des Arts anciens du Namurois, 14 B, f. 61v-202b
- Namur, Musée provincial des Arts anciens du Namurois, 73 A, f. 1a-94
- Namur, Musée provincial des Arts anciens du Namurois, 110 B, f. 60r-224v
- Napoli, Biblioteca Nazionale, VIII B 24, f. 2v-197v
- Osnabrück, Gymnasium Carolinum, 31, f. 2r-121r
- Oviedo, Biblioteca de la Catedral, 15
- Oxford, New College Library, 275, f. 100a-219d
- Paris, Bibliothèque interuniversitaire de la Sorbonne, 1232, f. 1r-183
- Paris, Bibliothèque Mazarine, 860, f. 1r-217v
- Paris, Bibliothèque nationale de France, Arsenal, 535, f. 100a-219d
- Paris, Bibliothèque nationale de France, latin, 3309, f. 1-113v
- Paris, Bibliothèque nationale de France, latin, 3310, f. 1-136v
- Paris, Bibliothèque nationale de France, latin, 3585, f. 1-107
- Paris, Bibliothèque nationale de France, latin, 3386, f. 3-127v
- Paris, Bibliothèque nationale de France, latin, 13486, f. 1-307v
- Paris, Bibliothèque nationale de France, latin, 14535, f. 1r-111v
- Paris, Bibliothèque nationale de France, latin, 14628, f. 93r-210v
- Praha, Knihovna Národního Muzea, 469 f. 1-158v
- Praha, Knihovna Národního Muzea, 1609, f. 1-165
- Praha, Národní knihovna České republiky, XII.B.2, f. 1-235v
- Praha, Národní knihovna České republiky, XII.F.3, f. 112-274
- Reims, Bibliothèque municipale, 1372, f. 1 - 115
- Saint-Omer, Bibliothèque municipale, 105
- Sankt Gallen, Stiftsbibliothek, 988, f. 273r-387r
- Strasbourg, Archives départementales du Bas-Rhin, H 2187
- Tongerlo, Norbertijnenabdij, Inv. Nr. 152 / 20 C 17, f. 1-174r
- Trier, Stadtbibliothek, 671, f. 3v-175v
- Trier, Stadtbibliothek, 692, f. 1r-235v
- Trier, Stadtbibliothek, 724, f. 1r-147r
- Trier, Stadtbibliothek, 737, f. 1r-165v
- Trier, Stadtbibliothek, 748, f. 1r-126
- Trier, Stadtbibliothek, 1058, f. 134-205v
- Troyes, Bibliothèque municipale, 560, f. 1-157
- Tübingen, Universitätsbibliothek, M c 116, 2ra-119rb
- Uppsala, Carolinabiblioteket, C 38, f. 6-127
- Uppsala, Carolinabiblioteket, C 173, f. 1-123r
- Utrecht, Universiteitsbibliotheek, Cat. 299 , f. 1r-127r
- Valenciennes, Bibliothèque municipale, 234, f. 1-117
- Vaticano, Biblioteca Apostolica Vaticana, Barb. Lat. 666, f. 1a-123a
- Vaticano, Biblioteca Apostolica Vaticana, Ross. 673, f. 1a-108d
- Wien, Domnikanerkonvent, 10/10, f. 1v-126v
- Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 2843, f. 2a-43d
- Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 3761, f. 2-129v
- Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 4149, f. 19a-54d
- Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 4408, f. 97r-214r
- Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 4793, f. 81c-173a
- Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 5308, f. 2r-135r
- Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 14073, f. 1v-136v
- Wien, Österreichische Nationalbibliothek, 14348 f. 1r-142r
- Wolfenbüttel, Herzog August Bibliothek, Aug. 4° 21.1, f. 1a-34b
- Wolfenbüttel, Herzog August Bibliothek, Helm. 452, f. 1a-99b
- Wrocław, Biblioteka uniwersytecka, IV F 53, f. 1-150
- Wrocław, Biblioteka uniwersytecka, IV F 64, f. 265-377
- Wrocław, Biblioteka uniwersytecka, IV F 187, f. 7-110v
- Würzburg, Universitätsbibliothek, M. ch. F. 209, f. 1r-141
- Xanten, Stiftsbibliothek, 30, f. 4-154v
- Zürich, Zentralbibliothek, Z V 322, f. 64a-139a
- Zwettl, Stiftsbibliothek, 184, f. 1-112
Éditions anciennes
- Thomas Cantipratensis, Bonum universale de proprietatibus apum, Cologne, [Imprimeur de Augustin, De fide], [ca. 1473]. [lien]
- Thomas Cantipratensis, Bonum universale de proprietatibus apum, Cologne, [Imprimeur de Augustin, De fide], [ca. 1478-1480]. [lien]
- Thomas Cantipratensis, Bonum universale de proprietatibus apum, [éd. Nicolas Bonaspes], Paris, 1516.
- Thomae Cantipratani, Bonum universale de apibus, Douai, 1597.
- Thomae Cantipratani, Miraculorum et exemplorum memorabilium sui temporis libri duo, [éd. G. Colvenerius], Douai, 1605.
- Thomae Cantipratani, Bonum universale de apibus, [éd. G. Colvenerius], Douai, 1627.
Éditions modernes
Traductions modernes
- en français:
- Thomas de Cantimpré, Le bien universel ou les abeilles mystiques, [trad. Vincent Willart], Bruxelles, 1650.
- Les abeilles mystiques de Thomas de Cantimpré, par Marguerite de Waresquiel, Paris, 222, faubourg Saint-Honoré, [1902], 196 p.
- Thomas de Cantimpré, Les exemples du "Livre des abeilles": une vision médiévale. Présentation, traduction et commentaire par Henri Platelle, Turnhout, Brepols (Miroir du Moyen Âge), 1997, 383 p.
Études
-
| Date: | De 1223 à 1270 environ |
| Dédicataire: | Anselme, abbé de Cantimpré (1260-1305) |
| Forme: | Prose |
| Langue: | Latin |
| Contenu: | Biographie du dominicain Jean de Cantimpré. |
| Incipit: | Reuerendo in Christo patri Anselmo Dei gratia Cantipratensi abbati totique sancto conuentui frater Thomas de ordine predicatorum minimus in Louanio debite reuerentie famulatum. Venit ad me ex parte uestra uenerabilis Geraldus procurator prouidus domus uestre in Bellengen... |
| Explicit: | ... eo quod ciuitas excommunicata erat, non poterat sepeliri. Notandum autem quod in morte et post mortem pluribus amicis apparuit et gloriam sue glorificationis ostendit, que quidem scribere, et languore detentus, obmisi et prenimia plura. |
Manuscrits
- Paris, Bibliothèque Sainte-Geneviève, 692, f. 60-70 (XVIIe siècle)
Extrait.
- Paris, Bibliothèque Sainte-Geneviève, 715, f. 36-65 (XVIIe siècle)
- Paris, Bibliothèque Sainte-Geneviève, 1291, f. 135-316
Éditions modernes
- Godding, R., La vie religieuse d'une société à l'aube du XIIIe siècle. Un document inédit. Thomas de Cantimpré, La Vie de Jean de Cantimpré. Texte latin, introduction et notes. I. Introduction; II. Texte; III. Concordance, Louvain, 1979 (Mémoire), 3 vol., 179, 185, 313 p.
- Godding, Robert, « Une oeuvre inédite de Thomas de Cantimpré: la Vita Ioannis Cantipratensis », Revue d'histoire ecclésiastique, 76:2, 1981, p. 241-316. [PAO]
- Godding, R., « Vie apostolique et société urbaine à l'aube du XIIIe siècle », Nouvelle revue théologique, 104, 1982, p. 692-721.
Traductions modernes
- en anglais:
- Thomas of Cantimpré, The Collected Saints' Lives. Traduction et préface par B. Newman, Turnhout, Brepols (Medieval Women: Texts and Contexts, 19), 2008.
Études
-
| Date: | |
| Forme: | Prose |
| Langue: | Latin |
| Contenu: | |
| Incipit: | Gaude, felix Theutonia, Tempus instat laetitiae Quondam virtutis gloria Surgit virore gratiae... |
| Explicit: | ... Patris ditemur gratia: Sicque secum in gloria Sortem sperantes praemii, Ducamur ad coelestia. Amen.
|
Manuscrits
- Deventer, Stadsarchief en Athenaeumbibliotheek, 101. F. 9., f. 371v-376v [en thiois]
Éditions anciennes
- Thomas Cantipratanus, Bonum universale de apibus [éd. G. Colvenerius], Douai, 1627, II, 57, § 2. [GB]
Éditions modernes
- « Hymnus de beato Jordano », Acta Sanctorum, février, 2, p. 739.
- Palewska, Marie-Ange, Recherches sur le "Bonum universale de apibus" de Thomas de Cantimpré, suivies de l'édition des exempla d'après la traduction française faite pour Charles V en 1372, diplôme d'archiviste paléographe, École nationale des chartes, Paris, 1958. — Résumé dans Positions des thèses de l'École des chartes, 1958, p. 109-114.
Traductions modernes
Études
|
Signaler une erreur ou une omission |