| |
Manuscrit
Contenu
- (f. Av-1r) Tabula libri Platonis Apuliensis sive Apulegii de diversis herbis
| Incipit: | Incipit tabula libri Platonis Apuliensis sive Apulegii de diversis herbis… |
| Explicit: | |
- (f. 1v) Precacio terre quam antiqui pagani observabant volentes colligere herbas
| Incipit: | Incipit precacio terre quam antiqui pagani observabant volentes colligere herbas. Dea sancta tellus… |
| Explicit: | … nos jussit nasci. |
- (f. 1v-3r) De herba vettonica, par Antonius Musa
| Incipit: | Antonius Musa cujus magister Agrippa… |
| Explicit: | … experti affirmant. |
- (f. 3v-28v) Herbarium, par Pseudo-Apulée
| Incipit: | Incipit liber Platonis Apuliensis de virtutibus diversarum herbarum. Epistola Apulegii ad cives suos. Ex pluribus paucas vires herbarum… |
| Explicit: | … pluribus usibus profutura. |
- (f. 30r) Liber de virtutibus taxonis
| Incipit: | Rex Egipciorum Octaviano Augusto salutem… |
| Explicit: | … quam barbari inferunt. |
- (f. 30v-35v) De virtutibus herbarum, par Thessalus Trallianus
| Incipit: | Tesalus philosofus Germano Claudio regi… |
| Explicit: | … postquam venerit tempus colectionis. Explicit liber Thesali philosofi de virtutibus 19 herbarum. |
- (f. 36r-v) Tractatus septem herbarum, par le Pseudo-Alexandre le Grand
| Incipit: | Hic septem herbas… |
| Explicit: | … et utere eis. Explicit libellus septem herbarum, septem planetarum. |
- (f. 38r-40v) Liber secretorum, par Artefius
| Incipit: | Viris prudentibus et discretis… |
| Explicit: | … et per annum dimitte. |
- (f. 41r-60r) Liber Hirannis Ypocrationis filie (quatuor libris distinctus, scilicet: de cœlo; de animalibus terrestribus; de avibus; de aquatilibus)
| Incipit: | Eruditissimo domino Ha. pa. infimus clericus… |
| Explicit: | … de lapidibus exequemur. Explicit quarta Hiranidis, quinta et sexta desunt. |
- (f. 60v) Libellus de hiis qui maleficiis impediti cum uxoribus suis cohire non possunt, par Arnaud de Villeneuve
| Incipit: | Sunt quidam qui maleficiis diabolicis… |
| Explicit: | … et sic omnis diabolica virtus destruitur. |
- (f. 61r-63v) Flores naturarum, traduction latine du traité de Ǧābir ibn Ḥayyān ibn ʿAbd Allâh al-Kūfī al-Ṣūfī
| Incipit: | Incipiunt flores naturarum, quod est primus liber Geberi. Universorum Deus sine exemplo singularis conditor… |
| Explicit: | … quod sit sub circulo lune. |
- (f. 64r-65r) Liber secundum Hermetem de 4or confectionibus ad omnia genera animalium capienda
| Incipit: | Dixit Aristoas: vidistine Hermetem?… |
| Explicit: | … operare per ea universa postea. |
- (f. 65v-68r) Epistola de proprietatibus, par Ametus
| Incipit: | Conferat tibi Deus mores… |
| Explicit: | … intellectum ejus. |
- (f. 68v-78v) Liber vacae
| Incipit: | Galienus cum properavit… |
| Explicit: | … ad se si Deus voluerit. Completus est liber aggregacionum anagriemis Platonis cum expositione Humaym, filii Ysahac. |
- (f. 79r-80v) Liber ignium, par Marcus Graecus
| Incipit: | Recipe sandarace pure… |
| Explicit: | … pissibus habundabit. |
- (f. 81r) Epistula de vulture
| Incipit: | Provincie Babilonie Alexandrum regis Romanorum salutem… |
| Explicit: | … purgat scabiem. |
- (f. 81v-100v) Liber diversarum artium
| Incipit: | Incipit liber diversarum arcium. O tu, quisquis es, ad cujus manus hec mea pagina diversarum arcium pervenerit, non absque nutu Dei, deprecor et conjuro, ne eam nisi probo viro et sapienti, qui in timore Dei sit, et ad id idoneus fore videatur, perferas sive ostendas… |
| Explicit: | … De collis dictum est superius in illo ultimo libro capitulo XXXIV; ideo sit finis toti operi. Explicit liber diversarum arcium. Deo gratias. Amen. |
- (f. 101v-111r) De herbis femininis, par Pseudo-Dioscoride
| Incipit: | De echino, scilicet spina alba, capitulum 1. Prime nomen herbe echinum… |
| Explicit: | … inde mirifice discutit. |
- (f. 112r-116v) De gemmis, par Marbode de Rennes
| Incipit: | Evax rex Arabie scripsit hunc librum lapidum preciosorum Neroni imperatori Romano… |
| Explicit: | … justicia est. Explicit liber lapidum editus a Marbodio episcopo Rodonense ex dictis Evacis regis Arabie. |
- (f. 117v-118r) De herbis, par Hippocrate
| Incipit: | Memento cavere ad herbas coligendas et conficiendas… |
| Explicit: | … et grana juniperi. Explicit epistola Ypocratis ad Alexandrum de tempore coligendi herbas. |
- (f. 118v-119r) Libellus de virtute herbe momordice id est carance
| Incipit: | Herba momordica quæ oritur in montibus… |
| Explicit: | … efficitur melius. |
- (f. 119v-127r) Liber medicinae ex animalibus, par Placitus Sextus
| Incipit: | De cervo capitulum primum. Cornu cervi habet virtutes… |
| Explicit: | … mirifice persanat. Explicit liber Sexti Platonis de animalibus. |
- (f. 127r-135v) Liber Aristotelis de lapidibus preciosis secundum verba sapientum antiquorum
| Incipit: | Capitulum de perna. Capitulum primum. Dixit Aristotiles. Lapidum quos… |
| Explicit: | … desiderium coitus provocabit. Explicit liber lapidum Aristoas. |
- (f. 136r-145v) De proprietatibus rerum, par Albert le Grand
| Incipit: | Postquam scivimus quod oris sapientis… |
| Explicit: | … brevis grossa et semiplena. |
- (f. 146r-147v) De physicis ligaturis, par Qusṭā ibn Lūqā
| Incipit: | Quesivisti, fili karissime, de incantatione… |
| Explicit: | … propter altitudinem suam magnam. |
- (f. 148r-160v) De viribus herbarum, par Odon de Meung
| Incipit: | Herbarum quasdam dicam tibi carmine vires… |
| Explicit: | … si sint hoc sepe fricate. |
- (f. 161r) Journal (principalement mention des naissances de ses enfants) d'un ancien possesseur, médecin vénitien
| Incipit: | 1411 die 24 iulii natus est mihi puer… |
| Explicit: | … de ma cuchis. |
- (f. 162r-163r) Mustio, Gynaecia; courts paragraphes entrecoupés de 16 dessins présentant les différentes positions prises par l'enfant ou les enfants (jumeaux) au moment de l'accouchement
| Incipit: | Hic est… et ibi remaneat… |
| Explicit: | … nos uidimus. |
Description matérielle
| Copiste: | Inconnu |
| Lieu: | |
| Date: | XVe siècle |
| Nombre de feuillets: | 168 |
| Foliotation: | [i-iii] + 1-163 + [i-ii] |
| Format: | 290 × 200 mm |
| Justification: | |
| Support: | Parchemin (f. 1-30, 120, 129-130 et 161-163) et papier (f. 31-128 et 131-160) |
| Mise en page: | Deux colonnes, sauf au f. 135v (3 colonnes) et au f. 161r (longues lignes) |
| Décoration: | |
| Reliure: | Reliure moderne, ais de carton, très abîmés, recouverts de papier, dos en peau |
| Notes: | Les f. 1r, 30, 37, 101r, 111v et 117r sont blancs. |
Possesseurs
Bibliographie
- Catalogue général des manuscrits des bibliothèques publiques des départements, publié sous les auspices du Ministre de l'Instruction publique, Paris, Imprimerie nationale, t. 1, 1849, vii + 903 p. (ici p. 394-399, no 277) [GB] [IA: ex. 1, ex. 2]
- Rose, Jean-Pierre, Le "Liber diversarium artium", Ms. lat. 277, n° 17, Bibliothèque de l'École de médecine de Montpellier: traduction avec notes des chapitres traitant de la préparation et de l’emploi des couleurs et des liants utilisés en peinture, mémoire de maîtrise, Université Montpellier III, 1979.
- Clarke, Mark, Mediaeval Painters' Materials and Techniques: The Montpellier "Liber diversarum arcium", London, Archetype, 2011, 352 p. ISBN: 9781904982647
- Leturque, Anne, « Le Liber diversarum artium (ms H 277, fol. 81v-100 v, Bibliothèque de l'École de médecine de Montpellier): un intérêt renouvelé », Les cahiers de Saint-Michel de Cuxa, Perpignan, 2011.
- Leturque, Anne, « Le savoir technique dans l'art de peindre au Moyen Âge: les modes opératoires décrits dans le Liber diversarum artium (MS. H277, Bibliothèque de l'École de médecine de Montpellier) », In situ, 22, 2013. DOI: 10.4000/insitu.10646
- Catalogue en ligne des archives et des manuscrits de l'enseignement supérieur
Rédaction: Laurent Brun
Dernière mise à jour: 14 mai 2026
|
Signaler une erreur ou une omission:
Courriel

|